Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 252797
تاریخ انتشار : 7 بهمن 1397 17:12
تعداد بازدید : 99

الاهیات لیبرال، الاهیاتی میان سنت و مدرنیته

الهیات لیبرال به مکاتب الاهیاتی اطلاق می شود که موضع چپ گرایانه و غیر سنتی دارند. این دیدگاه ها درمورد تعالیم کتاب مقدس باعث شکل گیری نهضتی با عنوان الهیات لیبرال یا آزاد اندیش شد که با عوامل ماوراء طبیعی مسیحیت شدیدا مخالف بود، و فقط بر تعالیم عالی اخلاقی عیسی تکیه می کرد و از نظرطرفداران آن، عیسی یک معلم برجسته محبت و اخلاق بود، که فقط دنبال تعلیم اخلاق نبود بلکه دنبال ایجاد زندگی اخلاقی در همه بود. اندیشمندان در صدد حذف امور ماوراء طبیعی از تاریخ بودند و عیسی را به عنوان یک انسان زمینی و معمولی و سیاست مدار دینی معرفی کردند.

انتشار این مقاله به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای  آن به عهده نویسنده محترم می باشد .

کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد.  


الاهیات لیبرال، الاهیاتی میان سنت و مدرنیته

نویسنده: عارفه گودرزوند (دانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی ادیان)

 

چکیده
الهیات لیبرال به مکاتب الاهیاتی اطلاق می شود که موضع چپ گرایانه و غیر سنتی دارند. این دیدگاه ها درمورد تعالیم کتاب مقدس باعث شکل گیری نهضتی با عنوان الهیات لیبرال یا آزاد اندیش شد که با عوامل ماوراء طبیعی مسیحیت شدیدا مخالف بود، و فقط بر تعالیم عالی اخلاقی عیسی تکیه می کرد و از نظرطرفداران آن، عیسی یک معلم برجسته محبت و اخلاق بود، که فقط دنبال تعلیم اخلاق نبود بلکه دنبال ایجاد زندگی اخلاقی در همه بود. اندیشمندان در صدد حذف امور ماوراء طبیعی از تاریخ بودند و عیسی را به عنوان یک انسان زمینی و معمولی و سیاست مدار دینی معرفی کردند.
الاهیات لیبرال
از جمله اموری که بدون اثبات و به صورت بدیهی مورد قبول طرفداران الهیات لیبرال قرن نوزده بوده، این است که در مورد امور دینی به هیچ وجه نمی توان قضاوت های معتبر و عینی انجام داد و همچنین اعتقاد به مکاشفهِ عینی خدا ( به طوری که مصلحین کلیسا به آن اعتقاد داشتند ) در دنیای امروزی غیر ممکن است .
آیین پروتستان لیبرال کلاسیک، ریشه در آلمان در نیمه قرن نوزدهم و در بحبوحه این درک روزافزون دارد که ایمان و الهیات مسیحى، به یکسان، نیازمند بازسازى در پرتو دانش مدرن بشرى است. در انگلستان، اقبال روزافزون به نظریه چارلز داروین در باب انتخاب طبیعی (نظریه داروین در باب تکامل) شرایطى پدید آورد که در آن بعضى از عناصر الهیات سنتى مسیحیت (مانند آموزه آفرینش در هفت روز) روز به روز توجیه ناپذیرتر به نظر رسید.
ارزش بیش از حد قائل شدن برای تفکر مدرن و علم تجربی، و سعی در بازسازی ایمان مسیحی در پرتو معرفت حاصل از تفکر مدرن. الهیات لیبرال معتقد بود مسیحیت باید با حفظ هویت خود با تفکر جدید سازگار باشد. پس از نقد تاریخی کتاب مقدس مسیحیان دو گروه شدند: عده ای نقد تاریخی را به معنای نابودی کتاب مقدس دانستند و با نتایج آن مخالفت کردند که اکثر کاتولیک ها در این دسته بودند و اجازه  نقد تاریخی نمی دادند، و عده دیگری از مسیحیان هم به ایمان مسیحی پایبند بودند و هم به نتایج نقد تاریخی. لذا تفسیری از ایمان مسیحی ارائه دادند که با تفکر مدرن و نقد تاریخی و نتایج آن سازگاز باشد، که پروتستان ها و به خصوص لیبرال ها در این دسته می گنجیدند. بنا بر این پروتستان ها از نقد تاریخی ضربه سنگین تری خوردند و به همین خاطر تلاش بیشتری برای پیدا کردن راه حلی در جواب نقدهای تاریخی انجام دادند، اما کاتولیک ها که از آتوریته سنت و پاپ برخوردار بودند با قاطعیت نقد تاریخی را رد کردند و ضربه ای متوجه ایشان نشد و تلاشی چندانی هم برای پاسخ به آن نکردند.
آلبرشت ریچل «Albrecht Ritchel»
برجسته ترین الهیدان الهیات لیبرال آلبرشت ریچل متعلق به قرن نوزدهم می باشد. آثار مهم او عبارتند از: آموزه های مسیحی در باب نجات و آشتی «The Christian Doctrine of Justification and Reconciliation»، و تاریخ زهدگرایی «History of Pietism». هدف الهیات مسیحی از ابتدا این بود که رابطه خدا و انسان را که به واسطه گناه آدم به هم خورده بود اصلاح کند و آشتی مجدد میان آن دو بر قرار سازد، و لازمه آن اصلاح طبیعت گناه آلود انسان بود که در پارسایی او نمود پیدا می کرد. از نظر الهیات لیبرال پارسایی انسان در اخلاق او محقق می شود و بالاترین درجه ایمان ملکوت اخلاق است که از دین هم مهم تر است، و دین بدون اخلاق فایده ای ندارد.
ریچل وظیفه اصلی الهیات مسیحی را یافتن جوهره حقیقی مسیحیت و متمایز ساختن آن از تجلیات و اشکال ظاهری آن می دانست. چنانچه لوتر با استفاده از آن آیه کتاب مقدس که می گوید: «و علامت برای شما این است که طفلی در قنداقه پیچیده و در آخور خوابیده خواهید یافت» (لوقا2: 12)، بیان نمود که مسیح در آخور کلمات کتاب مقدس پنهان شده و باید او را از لابه لای آنها کشف کرد. تفسیر به معنای واضح کردن ابهامات موجود در کلمات و شرح و توضیح آنها است، اما تاویل یعنی بازگرداندن معنای ظاهری به معنای باطنی. از سوی دیگر نیازهای انسان با گذر زمان تغییر می کند و دین در یک برهه زمانی ظهور کرده تا به این نیازها پاسخ گوید. اگر دین مدعی جاودانگی است و همه انسان ها در همه دوران ها را به سوی خود دعوت می کند باید از برخی ظواهر دست بردارد و آنها را تاویل کند. چه بسا گزاره های دینی که نسخ شده و زمان عمل به آنها گذشته است و مسئله بشر امروزی نیست، و باید فهم جدیدی از آن ارائه داد که در عین حفظ اصل پیام و باطن آن، به دغدغه های امروز بشر پاسخ گو باشد. مثلاً اورشلیم موجود در عهد عتیق با اورشلیم موجود در مکاشفه یوحنا متفاوت است، عده ای اورشلیم را تاویل به ملکوت آسمان بردند، کاتولیک ها اورشلیم را کلیسا خوانده و گفتند: همان گونه که اورشلیم فرودگاه وحی در زمان انبیا بود، اکنون کلیسا است که از الهام روح القدس برخوردار است و امت مسیحی را به حقیقت راهنمایی می کند. اصلاح گران اولیه اورشلیم را فرد مومن دانستند که با بهره مندی از الهام روح القدس می تواند کتاب مقدس را به درستی تفسیر کند. این در حالی است که اورشلیم در تفسیر ظاهری تنها نام یک شهر است، اما مطرح شدن مسائل جدید وگذر زمان، بقای آموزه های دین را منوط به تاویل می کند، و لازمه تاویل این است که برای متن مقدس ساحت های جداگانه ای در نظر گرفته شود.
ویژگی های الهیات لیبرال
1
-نفی باورهای سنتی مبتنی بر وحیانی بودن کتاب مقدس. اما خود این مطلب تفاسیر متعددی دارد. هارناک معتقد بود که خود این کتاب مقدس وحی نیست و مسیحیت را نمی توان از آن به دست آورد، بلکه باید به مسیحیت نخستین مراجعه نمود و دین را از حواریون و رسولان استنتاج کرد.
2
-ارزش بیش از حد قائل شدن برای تفکر مدرن و علم تجربی، و سعی در بازسازی ایمان مسیحی در پرتو معرفت حاصل از تفکر مدرن. الهیات لیبرال معتقد بود مسیحیت باید با حفظ هویت خود با تفکر جدید سازگار باشد. پس از نقد تاریخی کتاب مقدس مسیحیان دو گروه شدند: عده ای نقد تاریخی را به معنای نابودی کتاب مقدس دانستند و با نتایج آن مخالفت کردند که اکثر کاتولیک ها در این دسته بودند و اجازه  نقد تاریخی نمی دادند، و عده دیگری از مسیحیان هم به ایمان مسیحی پایبند بودند و هم به نتایج نقد تاریخی. لذا تفسیری از ایمان مسیحی ارائه دادند که با تفکر مدرن و نقد تاریخی و نتایج آن سازگاز باشد، که پروتستان ها و به خصوص لیبرال ها در این دسته می گنجیدند. بنا بر این پروتستان ها از نقد تاریخی ضربه سنگین تری خوردند و به همین خاطر تلاش بیشتری برای پیدا کردن راه حلی در جواب نقدهای تاریخی انجام دادند، اما کاتولیک ها که از آتوریته سنت و پاپ برخوردار بودند با قاطعیت نقد تاریخی را رد کردند و ضربه ای متوجه ایشان نشد و تلاشی چندانی هم برای پاسخ به آن نکردند.
3
- دادن حق آزادی به اندیشمندان مسیحی در انتقاد از باورهای سنتی، که مستلزم کنار رفتن آتوریته سنت و پاپ بود.
4
- بنای الهیات بر بنیانی غیر از مرجعیت مطلق کتاب مقدس، مانند اخلاق یا احساس. البته کتاب مقدس از مرجعیت برخوردار بود اما نه تنها مرجع. کتاب مقدس هم آمده تا اصل بشارت را برساند و تک تک کلمات و عبارات آن از  اهمیت برخوردار نیست.
5.
تاکید بر حضور خدا در همه چیز «درون بودگی» به جای تعالی خدا بر همه چیز «فرابودگی»
6.
نفی الوهیت مسیح و در نتیجه تجسد او، و نگرش به عیسی به عنوان یک انسان آرمانی و الگو، و تفسیر اسطوره ای آن دسته از آیات کتاب مقدس که بر تجسد و الوهیت مسیح دلالت دارند.
7
- اعتقاد به این باور که همه انسان ها فرزند خدا هستند.
8
-تاکید بر جدایی میان کلیسا و دولت، علم و دین، و ایمان و فلسفه. لیبرال ها معتقد بودند ارزش ها را باید از دین گرفت و دانش را از علم، و نباید از دین انتظار داشت تا علم تجربی چون زمین شناسی، ستاره شناسی، و هوا شناسی به ما بیاموزد. اینها وظیفه علم است نه دین، و دین تنها در مدار مسائل ارزشی سخن می گوید.
منبع
درسنامه الهیات مسیحی، آلیستر مک گراث، مترجم بهروز حدادی، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، 1384.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

پربيننده ترين مطالب

ورود کاربر

حديث

امام صادق علیه السلام : اِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ تُهَوِّنُ الْحِسابَ يَوْمَ الْقِيامَةِ

معاشرت و رفت و آمد با خويشاوندان، حساب روز قيامت را بر انسان آسان می‌كند.

بحارالانوار: جلد 74، صفحه 102