Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 238262
تاریخ انتشار : 15 اردیبهشت 1397 12:11
تعداد مشاهدات : 152

الهیات

الهیات که شامل الهیات طبیعی به شیوه ی ارسطو نیز می شود، در ترجمه ی لفظی به معنای «بحث درباره خداوند» است. این توصیف بسیار کلی است، همان طور که قدیس توماس آکویناس در جامع الهیات می نویسد: «الهیات مندرج در تعالیم مقدس به لحاظ نوع با الهیاتی که بخشی از فلسفه است تفاوت دارد». امروز این معنای کلی شامل تأمل درباره یافته های جامعه شناسی در زمینه دین عرفی یا قومی نیز می شود. به معنای محدودتر، الهیات را می توان تأمل روش مند درباره ی وحی الهی تعریف کرد به نحوی که بتوان آن را به دیگران ارائه و از آن در بحث های استدلالی و عقلی استفاده و دفاع کرد. در این صورت، الهیات به معنای مطالعه محتوای متونی است که صحت و اصالت آن ها قطعی دانسته می شود

انتشار این مقاله به منزله تایید همه یا بخشی از آن نمی باشد و مسئولیت محتوای  آن به عهده نویسنده محترم می باشد .

کاربران محترم می توانند نظرات خود را در پایان هر مقاله ، با نام حقیقی یا مستعار مطرح نمایند . بدیهی است که نظرات و پیامهایی که نافی قانون و ادب نباشد و حاوی تهمت و توهین و هتک حرمت شخصیت های حقوقی و حقیقی نیستند پس از بررسی منتشر خواهند شد.  


الهیات

 نویسنده: فرانسیس پی. مک هیو
برگرداننده: حسن چاوشیان
ویراستار: محمد منصور هاشمی
Theology
الهیات که شامل الهیات طبیعی به شیوه ی ارسطو نیز می شود، در ترجمه ی لفظی به معنای «بحث درباره خداوند» است. این توصیف بسیار کلی است، همان طور که قدیس توماس آکویناس در جامع الهیات می نویسد: «الهیات مندرج در تعالیم مقدس به لحاظ نوع با الهیاتی که بخشی از فلسفه است تفاوت دارد». امروز این معنای کلی شامل تأمل درباره یافته های جامعه شناسی در زمینه دین عرفی یا قومی نیز می شود.
به معنای محدودتر، الهیات را می توان تأمل روش مند درباره ی وحی الهی تعریف کرد به نحوی که بتوان آن را به دیگران ارائه و از آن در بحث های استدلالی و عقلی استفاده و دفاع کرد. در این صورت، الهیات به معنای مطالعه محتوای متونی است که صحت و اصالت آن ها قطعی دانسته می شود. در محدودترین معنا که سبک و سیاق رساله های الهیات تا اواسط قرن بیستم بود، الهیات به مجموعه ارتباط های منظم و متحدی درباره وحی خداوند اطلاق می شود که بر مبنای تفسیر کتاب مقدس و روایت دننسیگر از تاریخ اصول عقاید با هم هماهنگ و منطبق می شوند («رساله فتواهای کلیسا درباره اصول عقاید» اثر اچ. دننسیگر مظهر الهیات نو مَدرسی است که سنگ بنای ساختار احکام کلیسای کائولیک سنتی بود). طبق این تعریف های محدود و مشخص، الهیات به معنای تشریح محتوای تعالیم مقدس است، و اگر چه این معنا یکی از معانی مشروع و معتبر الهیات است، معنایی نیست که عموماً امروزه از الهیات مستفاد می شود. معمولاً معنای کلی تری از آن مراد می شود.

کثرت گرایی

امروزه از تعریف کلی و گسترده ی الهیات استفاده می شود تا برای کثرت گرایی موسومی که از دهه ی 1970 رواج یافته است جایی باز شود. فلسفه اگزیستانسیالیستی، انسان شناسی و جامعه شناسی، به نوبت، علمای الهیات را وادار به تصدیق نقش عوامل غیر الهیاتی در تعریف سنت کرده اند. به این ترتیب، الهیات نه فقط تأمل درباره عناصر استدلالی در متون مقدس، احکام عقیدتی و تشریفات کلیسایی را در بر می گیرد، بلکه شامل تفسیر به رأی فرد فرد مؤمنان که به صورت مستقیم یا تاریخی استنباط شده نیز می شود. نسل قدیمی تر متألهان دو منبع برای الهیات بر می شمردند: کتاب مقدس و سنت. برای مثال، شیلبیک  (Schillebeeckx . 1977)   این طرح دو منبعی را می پذیرد. اما می گوید این دو منبع عبارت است از
از یک طرف ... کل سنت تجربی جنبش عظیم یهودی. مسیحی؛ و از طرف دیگر ... تجربه های امروزی بشر که مسیحیان و غیر مسیحیان در آن سهیم اند ... تجربه تفسیری بخش ضروری مفهوم وحی است.
این رهیافت تجربی می تواند به افراطی ترین شکل کثرت گرایی منتهی شود، که نقطه مقابل محدودترین تعریفی است که قبلا به آن اشاره شد و به معنای ایمان خصوصی و اختیارگرایانه است. مثال برجسته ی این گونه از آثار الهیاتی را می توان در اثر اخیر هانس کونگ الهیات برای هزاره ی سوم یافت که این فرض را پیش می کشد که «اولین رکن و اولین قطب الهیات واحد و انتقادی همین جهان امروزی تجربه ما با همه ی بلاتکلیفی ها، احتمال ها و تغییر پذیری های آن است» (Kung 1988 , p. 166) . اگر معنای این سخن این باشد که همه چیز را می توان با الهیات مسیحی سازگار ساخت، دیگر دشوار می توان دریافت که الهیات چه معنای معقولی می تواند داشته باشد.
در کثرت گرایی و شکل های نوین جنبش وحدت کلیساها، الهیات سایر باورها و ادیان جهانی را نیز می پذیرند، از جمله دین هندویی (بر مبنای متون مقدس ودا) (آئین هندو و نظریه ی اجتماعی هندو)، آئین بودایی (بر مبنای آموزه های بودا [دارما] که اجتماع را در کنترل خویش گیرد)، اسلام (بر مبنای قرآن که به پیامبر وحی شد) و دین یهود (بر مبنای تورات) (یهودیت). در الهیات اسلامی نیز بر وجود و یگانگی خداوند، رسالت حضرت محمد و وجوب اطاعت از احکامی که «ارکان اسلام» دانسته می شود، صحه می گذارند. نظام اصول عقایدی که بر مبنای این سه ستون بر پا می شود از قرن هشتم میلادی تا کنون چندان تغییری نکرده است. الهیات یهودی نیز مبتنی بر تک خدایی و در اصل به شکل توحید اخلاقی است که به دریافت یهودیان از تقدیر تاریخی شان گره خورده است. این الهیات را می توان از جهتی الهیات شریعت توصیفه کرد چون سنت خاخامی همیشه دلمشغول مباحث پرپپچ و خم و حل ناشده درباره ی قوانین عهد عتیق و اهمیت و معنای آن برای زندگی انسان بوده است. اما این گفته های کلی نمی تواند حق مطلب را درباره سنت غنی الهیات یهودی ادا کند، سنتی که از بیخ و بن تحت تاثیر هولوکاست، کم کم شکل های مهم و چشمگیری از الهیات آزادی بخش را پرورانده است.

سبک های الهیاتی

کثرت گرایی در الهیات به صورت پذیرش نظام های مختلف الهیاتی، یا به زبان امروزی، سبک های متفاوت الهیات پردازی نیز دیده می شود. در منطق الهیات ( Ritsch , 1986 ) ریچ دو نوع اساسی الهیات را تشخیص می دهد: نوع نخست «تک مضمونی» است که در آن الهیات بر محور مضمون مرکزی واحدی سازمان می یابد؛ نوع دوم «چندمضمونی» است که در آن مجموعه ای از عناوین درخور و ضروری و مضامین جزئی در قالب پیکره الهیاتی واحدی گردهم می آیند.
نمونه اعلای نخستین سبک الهیات را می توان به قرار زیر برشمرد: مارتین لوتر («براثت» برمبنای فقط ایمان)؛ الهیات آزادی بخش (آزادی از ستم به منزله امری که اهمیت دینی عام دارد)؛ کونگ (وحدت کلیساها، که دیگر هر الهیات یا دین دیگری را دشمن خود نمی داند بلکه شریک خود می خواند)؛ الهیات پست مدرن (که مسئله ی سیاسی را محور الهیات می داند)؛ کارل بارت (حاکمیت خداوند)، کارل رانر (نوعی معرفت شناسی که در آن تفسیر مبتنی بر فهم شخصی مستقیما و به صورت تاریخی در عمل هستی داشتن مقدور می شود)
سبک «چند مضمونی» اکثر نظام های الهیاتی از احکام پیتر لمبارد تا جامع الهیات توماس آکویناس و نیز اکثر نوشته های الهیاتی کاتولیکی و پروتستانی از قرن شانزدهم تا اوایل قرن بیستم و در مورد الهیات کاتولیکی تا اواسط قرن بیستم را شامل می شود.
اما هر دو سبک مذکور با این اعتراض رو به رو هستند که نظام هایی بسته اند که به آسانی نمی توانند با تحولات تاریخی، چرخش های پارادایمی یا رسالت ها و پیامبران جدید کنار آیند.

الهیات به مثابه علم

الهیات را می توان «علم ایمان» تعریف کرد که غالبا نیز چنین تعریف می کنند، به شرطی که ایمان به معنای تفکر و تأمل قاعده مند بر اساس اصول و موازینی باشد که فراخور موضوع هر رشته خاصی است. وظیفه ی الهیات این است که بر اساسی نظم و قاعده ی معینی محتوای وحی الهی را کشف کند. این کار شامل توضیح مشروح و مفصل موضوع خاص آن است که شامل متون و سنت و نیز تجربه ی دینی است. تعهد و پای بندی بی کم وکاستی که لازمه ی این کار است منافاتی با تفکر انتقادی ندارد. الهیات جدید قرن بیستم، مدعی علمی بودن روش هایش است و (همراه با سایر علوم انسانی) در برابر این انتقاد پوزیتیویستی تاب آورده که الهیات چیزی جز مجموعه ی درهم و برهم داعیه های اخلاقی و ارزشگذار نیست و فقط عقاید و ترجیحات را بیان می کند. دشوار می توان مؤسسه ی دانشگاهی امروزینی را به تصور آورد که همچون انجمن سلطنتی در قرن هفدهم الهیات و سیاست را از مباحث خود خارج کند به این دلیل که به لحاظ ارزشی بی طرف نیستند.

الهیات و سایر علوم

تا قرن بیستم، تنها فلسفه بود که فهم شخصی آدمی را به الهیات متصل می ساخت. اکنون شمار زیادی از رشته های علوم انسانی بر الهیات تأثیر می گذارند. انسان شناسی اصرار دارد که بینش و بصیرت الهیاتی، که آن را جدا از تجربه های انسان فرض می کنند، مشروط به فرهنگ و ساختارهای تفکر محاط بر آن است (Pallin , 1990). جامعه شناسی به نقد فردگرایی الهیات سنتی غرب پرداخته است. برای رفع این نقطه ضعف دو تلاش صورت پذیرفته است: نخست، الهیات سیاسی آلمانی که متس آن را تصحیح انتقادیِ گرایش الهیات معاصر به تمرکز بر شخص منفرد تعریف می کند، به شکل گیری مفهوم مسیحی مسئولیت در قبال مسائل عمومی کمک کرده است؛ و الهیات آزادی بخش مشوق احیای معنای اجتماعی کتاب مقدس بوده است که مسیحیان امریکای جنوبی، درگیر مبارزه برای عدالت، آن را دنبال می کنند. رشته های مذکور علوم انسانی اکنون وارد گفت وگو با الهیات شده اند و باید پذیرفت که تاثیر مهم و دوران سازی بر الهیات داشته اند. آن ما مدت هاست که نشان داده اند علم ایمانی، «علم عمل» است، و اصطلاحاتی همچون   Orthophraxis  (عمل درست) را به کارگرفته اند تا نشان دهند عمل ایمان و پای بندی اگر فقط بر اساس عقیده درست (ارتدکسی) تعریف شود، اهمیتی اندک دارد.
الهیات آینده که تحت تاثیر دستاوردهای فعلی فلسفه و علوم اجتماعی است، یقینا با عنایت به مطالعات پست مدرن و فمینیستی جرح و تعدیل خواهد شد (Milbank , 1992 , Rose,)
منبع مقاله :
آوتوِیت، ویلیام. باتامور، تام؛ (1392)، فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم، ترجمه: حسن چاوشیان، تهران: نشر نی، چاپ اول

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

پربيننده ترين مطالب

ورود کاربر

حديث

امام جواد عليه ‏السلام : مَنْ زارَ عَمَّتى بِقُم فَلَهُ الجَنَّةُ

كسى كه عمّه‏ ام را در قم زيارت كند او اهـل بهشت است.

سفينة البحار: ج2 ،ص376