• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

پژوهشي تطبيقي در موضوع هستي شناسي (1)

مقاله حاضر پژوهشي تطبيقي در موضوع هستي شناسي است. پژوهشگر، نخست اقسام وجود و موجود را متذکر شده است، سپس ديدگاه هاي وحدت گرايانه را يادآور شده است، در اين بخش، ديدگاه دانشمندان غرب و شرق آمده است و هم چنين به کتاب مقدس برهماييان و عقايد هنديان باستان و يونانيان باستان توجه شده است و به گونه اي علمي ديدگاه محي الدين عربي را تبيين کرده است. نصوص ابن عربي درباره وحدت وجود ادامه بحث مي باشد، بخش سخن، رابطه دانته با ابن عربي و تاثير پذيري ابن عربي از ابن مسره مي باشد. پژوهشگر در اين مقاله سعي بر آن داشته است، تا مجموعه اي از ديدگاههاي وحدت گرايانه را در معرفت هستي عرضه کند.

20 بهمن 1396

عشق در هستی شناختی فلسفی از نگاه فیلسوفان مسلمان

ذره ذره هستی آمیخته با گوهر عشق، یعنی پدیده اسرارآمیز آفرینش است که از مزایای برجسته آن، پیوند میان تمام اجزای عالم هستی است. اجزایی که به مانند وجود عاشق و معشوق و به نماد حلقه های زنجیر علیت، به گونه ای به هم می پیچند که اسطرلاب اسرار آفرینش را در تجلی عاشق به معشوق و به عکس، در نظمی واحد به سوی نقطه ای واحد می نمایانند. حکیمان در حوزه شناخت هستی به وجود اخگری جوشان در نهاد موجودات معتقدند که هستی را ناآرام ساخته و تمام موجودات را در تب شوق و عشق به معشوق حقیقی به حرکت واداشته است. این مقاله با نگاه فلسفی و از منظر برخی فیلسوفان مسلمان، به تحلیل و داوری در آن پدیده شگفت انگیز نشسته و سرانجام منشأ پیدایش موجودات را در عشق به ذات الهی شناخته است. این پژوهش، تفسیر معقول از پیوند موجودات با یکدیگر و سمت و سوی حرکت آنها را نیز در «گوهر عشق و ابتهاج به حضور حضرت حق» قابل معنا دانسته است.

30 دی 1396

عرفان و فلسفه ی صدرایی

صدرالمتألهین با بنیان فلسفه ی وجودی متعالی یک مکتب سازمند و حیرت انگیز فلسفی را تأسیس کرده که فلسفه ی اسلامی را ازهمه ی فلسفه های گذشته و حال مستقل ساخته و نه تنها کل نظام الهیات را بلکه طبیعیات و علم النفس را بر پایه ی قوانین وجودی تفسیر کرده است. سخن گفتن از این حکمت با همه ی شوکت سازوارش و با همه ی مؤلفه های پرژرفش بر عهده ی فلسفه ی حکمت متعالیه است که البته کاری بس ارجمند، اما دشوار است؛ چنان که تبیین سنجش گرانه ی آن نسبت به عرفان نظری را باید در فلسفه ی عرفان نظری جست. آنچه در اینجا در پی آن هستیم، بررسی نسبت فلسفه ی عرفان و حکمت متعالیه است.

29 دی 1396

ماهيت و قلمرو آموزش فلسفه براي کودکان

از زماني که موضوع آموزش فلسفه براي کودکان در ايران مطرح شده است، چالشهايي بر سر ماهيت، پيش فرضها و قلمرو آن پديدار گشته است و بدون روشن سازي بنيادهاي اساسي آن، به موضع گيري درباره ي آن پرداخته، طرفداري يا مخالفت کرده و حتي آن را اجرا نموده اند. در حالي که هنوز سؤالاتي اساسي نظير: منظور فلسفه در اين برنامه آموزشي، نحوه ي پرداختن به فلسفه، مفهوم کودک و فلسفه ي دوران کودکي، پيش فرضها، اهداف، روشها، محتوا و ساير مواردي که نياز به بررسي جدي دارد، وجود دارد؛ هنوز مشخص نيست که قلمرو اين برنامه چيست و تا کجاست و چگونه در برنامه درسي مدارس قرار مي گيرد؟ آيا آن درسي همانند ساير دروس است و يا قصد دارد کليه دروس را متأثر سازد؟ اين مقاله قصد دارد سوالات فوق را مورد بررسي قرار دهد.

27 دی 1396

  • تعداد رکوردها : 243

    مختصات کلی مکتب کلامی بغداد

    علم کلام از جمله دانش هایی است که از همان قرن نخستین در جهان اسلام اهمیت و شکوفایی بسیار یافت. تعدد فرق و مذاهب و ضرورت دفاع ایشان از مواضع اعتقادی شان و نیز مواجهه با خیل شبهات تولید شده در میان مسلمانان و بیرون از محافل ایشان از جانب یهود و نصارا و ... فرق مختلف را روز به روز به اهمیت شکل دادن دستگاهی جهت تبیین و دفاع از عقایدشان ترغیب و تحریض می کرد. در قرآن و حدیث نیز بحث باورهای اسلامی بستری دیگر برای اهمیت دانش کلام بود و بسیاری با توجه به اینکه فهم بسیاری از آیات و روایات جز از طریق ترتیب دادن چنین دانشی ممکن نیست، روز به روز بر رونق و فربهی این دانش افزودند. لزوم جبهه گیری در مقابل اتفاقات پیاپی ای که در جهان اسلام پس از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حادث می شد نیز از جمله عللی بود که موجب شد اندک اندک دانشی حول اعتقادات فرق و نحل مختلف شکل گیرد.

    27 دی 1396

    گوناگوني هاي فکري و کلامي در جهان اسلام

    آنچه در متن حاضر اهميت دارد، ذکر بهترين مکاتب شناخته شده و خاطر نشان کردن اين مطلب است که حتي در مورد مهم ترين مباحث اصلي مذهبي از قبيل مفهوم وحدت الهي به ويژه درمورد تکثر، ذات، اسما و صفات الهي، ارتباط بين اعتقاد و اعمال در رستگاري انسان، جبر و اختيار (آزادي)، وحي و عقل، ارتباط بين رحمت خدا و عدل او، و مسئله ي معاد، اگر نخواهيم از فلسفه ي سياسي سخن بگوييم، همواره ديدگاه هاي گوناگوني وجود داشته که گاه نيز مخالف يکديگر بوده اند

    6 دی 1396

    تاريخ مندي معرفت

    اين مقاله پس از تبيين موضوع، در سه جهت به بررسي و نقد تاريخ مندي معرفت پرداخته و در ضمن آن نيم نگاهي هم به ديدگاه اسلام و قرآن در اين زمينه ها انداخته است: مبناي هستي شناختي تاريخ مندي معرفت؛ مبناي انسان شناختي تاريخ مندي معرفت؛ سياليت معناي متن و تاريخ مندي معرفت. از نظر اين نوشتار تاريخ مندي مطلق معرفت مردود، و مباني گوناگون آن در هرمنوتيک فلسفي به طور جدي محل سؤال است؛ البته تاريخ مندي معرفت را اجمالاً مي پذيرد؛ به اين معنا که نه همه معرفت انسان ها تاريخ مند است و نه معرفت همه انسان ها؛ بلکه در نگاه صحيح، برخي از معرفت هاي برخي از انسان ها تاريخ مند است. قرآن نيز معرفت واقع را بماهو واقع، ممکن، بلکه واقع شده مي داند و خبر از معارفي مي دهد که انسان بدون تأثيرپذيري از شرايط تاريخي به حقيقت آنها پي برده و چنين معارفي براي هميشه پايا و ماندگار خواهد بود؛ ادله آن در اين نوشتار آمده است.

    30 آذر 1396

    تجربه ی عقل گرایی و نقل گرایی میان ابوحاتم رازی و زکریای رازی

    یكی از طولانی ترین كنكاش های نظری در حوزه دین، مباحثات چند جانبه در تفسیر و تحلیل و اثبات قضایای دینی و روش هایی است كه در این باره به كار می رود. نخستین نوع آن مجادله میان ملحدین و متدینین است كه در حوزه اصول دین به ویژه اثبات خدا، و در مرحله بعد در اثبات نبوت و شریعت مطرح می شود. تاریخ این گفتگوها به خود قرآن بازمی گردد، اما بعدها در مسیرهای مختلف ادامه می یابد. نمونه مباحثات با زرتشتیان و مسیحیان از همان قرن اول و به خصوص دوم آشكار و موجود است، اما به صورت نوعی الحاد فلسفی كه میراث یونان است پدید می آید كه به خصوص در انكار اصل نبوت، یعنی بطلان شرایع آسمانی اصرار می ورزد. بنابراین بخشی از مباحث مربوط به كنكاش در حوزه های نظری دین، به مباحثه میان متدینین و ملحدین بازمی گردد كه میراث علمی آن هم برجای مانده است

    25 آذر 1396

    • تعداد رکوردها : 197

    خوی خوش و خلق نیکو، عامل انسجام جوامع

    خوی خوش و خلق نیکو، عامل انسجام جوامع خلیل منصوری اشاره : آدمی از تنهایی گریزان و هراسان است. از این رو دوست می دارد که با مردمان دیگر باشد و از آنان بهره گیرد. شاید اگر خوی سودجویی و خودخواهی به معنای خواستن خود و دوستی ذات خویش نبود گرایش به اجتماع نمی داشت؛ ولی از آن جایی که آدمی موجودی به یک معنا خودخواهی است و سودجویی در وی انگیزه ای قوی ای دارد به اجتماع میل و گرایش شدیدی نیز می یابد؛ زیرا اجتماع تنها جایی است که وی را از نظر تن و روان و جسم و جان تامین می کند و نیازهایش را برآورده می سازد. انسان در جست و جوی آرامش روان و آسایش تن به احتماع نیازمند است. اگر تامین این دو نیاز نبود شاید تنهایی را بیش تر می جست و می خواست. بر پایه این گرایش ذاتی انسان به اجتماع به جهت برآورد خواسته ها و نیازهای شخصی خویش است که برخی چون علامه طباطبایی در تفسیر المیزان بر این باور است که انسان به طور طبیعی موجودی استخدام گر است و همین استخدام گری انسان است که به عنوان علت تامه وی را به سوی اجتماع کشانده است و انگیزه ای شده است تا اجتماع و مدنیت را پدید آورد و قوانین را بر مهار و تعدیل وضعیت استخدام یک دیگر پایه گذار کند.

    21 اسفند 1395

    خودسازي، تنها راه غلبه بر دشمن دروني

    خودسازي، تنها راه غلبه بر دشمن دروني خليل منصوري تشريح ماهيت انسان، شناسايي دشمن دروني و شناخت ويژگيهاي انحصاري نفس انساني از مهمترين مباحثي است كه نويسنده در مقاله حاضر درصدد تبيين آنهاست. وي در پايان مقاله نتيجه مي گيرد كه براي نجات از مهلكه هاي چنين نفسي تهذيب و مهار آن ضرورتي انكارناپذير است.با هم آن را مي خوانيم.

    21 اسفند 1395

    حسن خلق در آموزه هاي قرآني

    حسن خلق در آموزه هاي قرآني خليل منصوري در مقاله حاضر نويسنده ضمن بررسي اهميت حسن خلق و نيك خويي، عوامل پيدايش آن را در وجود آدمي بررسي كرده و برخي از آثار و نتايج برخورداري از اين صفت پسنديده را برشمرده است .

    21 اسفند 1395

    توکل چیست؟ و چگونه زائیده ایمان است؟

    توکل چیست؟ و چگونه زائیده ایمان است؟ حسین حقانی زنجانی‏ توکل،اعتماد قلب در امور،بر خدا می‏باشد بطوریکه بندگان جمیع امور خویش‏ را بر خداوند حواله دهند و از هر نیرو و قدرتی دیگر در امور خویش تبری جویند و تنها به‏ یک قدرت وابسته باشند و او خدا است و تنها او را اساس عمل و تاثیر بدانند و اگر برای‏ انسانهای مومن در حوزهء عملیات روحی و جسمی،فردی و اجتماعی خویش چنین حالتی‏ پیش آید اینان متوکلین‏"بخدا بشمار می‏آیند.

    21 اسفند 1395

    • تعداد رکوردها : 54

    چگونگی طرح وکلا در منابع امامی دورۀ غیبت صغرا(1)

    با بررسی منابع شیعی عصر غیبت صغرا، درمی یابیم که این دسته از منابع، نسبت به شبکۀ وکالت و خصوصاً وکلای اربعه توجه ویژه ای نداشته اند و در موارد بسیاری حتی نامی از وکلا به میان نیاورده اند. شاید این امر، برآمده از فضای سیاسی آن عصر باشد؛ جوّی که به شدت علیه شیعیان غلیان پیدا کرده بود و حکومت عباسی را علیه شیعیان تحریک می‏کرد. از جمله عوامل تحریک‏کننده می‏توان به قیام صاحب زنج، قرامطه، تشکیل حکومت های شیعی علویان در طبرستان و فاطمیان در مصر اشاره کرد. این عوامل سبب شد که عالمان امامی آن عصر مجبور به استفاده از راهکار تقیه شوند، به طوری که این پدیده حتی در منابع امامی آن دوره و تعاملات بین وکلا و علمای امامی نیز اثر گذاشت. از این رو شایسته است نخست تاریخچه ای از سازمان وکالت ارائه شود، سپس فضای سیاسی عصر غیبت صغرا ترسیم گردد، آن گاه منابع امامی آن دوره جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. در پایان به این نتیجه اشاره می شود که منابع امامی توجه بسیار اندکی به سازمان وکالت داشته اند که این امر متأثر از فضای تقیۀ حاکم بر آن دوره بوده است؛ فرضیه ای که نویسندۀ این پژوهش، می کوشد آن را اثبات کند.

    23 مهر 1396

    زنِ ضعیفه؟ یا زنِ ظریفه؟ یا زنِ منتظره؟

    وضعیت زنان در طول تاریخ، همواره در نوسان بوده است. در دوره ای به اصطلاح دورۀ مردسالار، زن زیر سلطه و ستم مرد بوده است. در دورۀ یونانیان، زن یونانی حق عقد قرارداد نداشت، زن از شوهر ارث نمی برد. و همچنین پدران بدون اینکه نظر دخترانشان را بپرسند، آنها را شوهر می دادند و... . در روم نیز زن حق حضور در محاکم را حتی به عنوان شاهد نداشت و بدون اجازۀ قیم خویش حق استفاده از اموالش را نداشت پدر سرور خانواده بود و مادر و دختران و سایر فرزندان ملک او محسوب می شدند. در این دوران زن به اصطلاح یک ضعیفه بود.

    30 شهریور 1396

    نجات‏شناختى تطبیقى (اسلامى – مسیحى)

    انسان، در همیشه‏ی زمان و همه‏ی جای زمین، با دل خستگی و دل بستگی روبه‏رو بوده، خسته از دیروز و امروز و دل بسته به فردا و در انتظار منجی! ((نجات)) از مفاهیم زیبایی است که ریشه‏ای عمیق در تاریخی کهن دارد و انسان‏ها، همواره، به امید نجات و رهایی، در انتظار منجی بوده‏اند و آرزوی رؤیت طلوع خورشید را داشته‏اند. و در پرتو این امید، همیشه تیرگی ظلم و ستم تیره صفتان را به سخره گرفته‏اند. این قلم بر آن است که ((نجات)) را در بستر تفکّر اسلامی و مسیحی، به صورت تطبیقی مورد کاوش قرار دهد.

    30 شهریور 1396

    معیارهای تطبیق نشانه های ظهور

    ظهور امام مهدی نشانه هایی دارد؛ نشانه هایی که مطرح شدن آنها از سوی پیشوایان دینی همراه با مقاصدی بوده است. تحقق برخی از این مقاصد در گرو تطبیق نشانه ها بر مصادیق خارجی است. این تطبیق اولاً نیازمند ضوابط و معیارهایی است که ما را به مصداق واقعی نشانه ها راهنمایی کند، ثانیاً در مسیر آن، دو مشکل اساسی وجود دارد: نخست این که همیشه احتمال وجود مصادیق دیگری برای نشانه ها وجود دارد و دوم این که برای نشانه ها می توان مصادیق جعلی ساخت. از این رو نیازمند معیارهایی هستیم که بتوانیم در روند تطبیق از آن پیروی کرده و از دشواری های یاد شده عبور نماییم. ضوابط یادشده بدین قرارند: نخست این که تطبیق باید همراه با یقین باشد؛ دوم، مصداق مورد نظر باید تمام ویژگی های یاد شده برای نشانۀ مربوط را بالفعل دارا باشد؛ سوم، جریان تطبیق نباید به تأویل روایات بینجامد؛ چهارم، تطبیق باید با ضوابط و چارچوب های کلی دین هماهنگ باشد و تطبیق نباید موجب زیر پا گذاشته شدن یکی از ضوابط دین شود؛ پنجم این که در جریان تطبیق باید نشانه هایی که در آنها احتمال وجود مصادیق جعلی وجود دارد، بر نشانه هایی که جعل شدنی نیستند عرضه شوند. با توجه به پنج معیار یاد شده، می توان به مصادیق واقعی نشانه های ظهور که احتمال تعدد مصداق و جعل در آنها نمی رود دست یافت.

    24 شهریور 1396

    • تعداد رکوردها : 171
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

 
 
 

حدیث

 

امام جواد عليه ‏السلام : مَنْ زارَ عَمَّتى بِقُم فَلَهُ الجَنَّةُ

كسى كه عمّه‏ ام را در قم زيارت كند او اهـل بهشت است.

سفينة البحار: ج2 ،ص376