• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

علم همان وجود است

صدرا واپسين فيلسوف مكتب ساز ايراني است و مي توان نشان داد كه هر جهش يا جنبش فلسفي بخواهد سكون انديشه در جامعه كنوني ما را بهم بزند بناچار بايد بر بنياد فلسفه صدرايي يا دست كم با آگاهي عميق نسبت به آن صورت گيرد. زيرا در سير تاريخي انديشه امكان گسست كامل وجود ندارد و هر انديشه جديدي تنها مي تواند بر پايه انديشه هاي پيشين (خواه بصورت توافقي و خواه بصورت نقدي) شكل بگيرد. در اين مقاله نويسنده تلاش مي كند برخي از ظرفيت ها و ظرافت هاي انديشه صدرايي را در زمينه شناخت شناسي در حد گنجايش يك نوشتار روزنامه اي نشان دهد.

15 اردیبهشت 1397

دفاع از فیلسوف

صدرای شیرازی در عصری که-مانند دیگر اعصار-معتقدات عوام و بسیاری از خواص بر بنیاد تقلید کورکورانه استوار بود، صلای نفی تقلید سر داد؛ و برای شناخت حقایق، اجتهاد و تفکر آزاد و اتکا به دلیل، در عین کوشش برای آگاهی از همه نظرها را جایگزین تعبد در برابر اقوال این و آن گردانید. اما کسانی که حیات فکری و معنوی و حتی منافع مادی خود را بر پایه تقلید نهاده بودند، با او به خصومت برخاستند؛ و در خلال صدها سال، به جای بهره گیری از آثار و آرای وی و اقدام به نقد و تصحیح و تکمیل آنها به شیوه ای درست، انواع تهمت ها و افتراها را نثار وی نمودند و نمونه آن فقیه نافذالحکم آقا محمدعلی کرمانشاهی فرزند او آقا محمدجعفر که به صراحت مدعی بودند صدرا-این بزرگ ترین فیلسوف شیعی-در مقام ضدیت با شریعت اسلام، در مهم ترین تصنیف خود اسفار، عمل لواط را تجویز و تحسین و ستایش نموده و «بر این فعل خبیثِ سخیف، فواید عظیمه حکمیّه و غایات فخیمه عقلیّه مترتب ساخته.»

12 اردیبهشت 1397

وضعیت فلسفه در سده های اخیر خراسان

حکمت از جمله مهم ترین شاخص های عظمت و بزرگی سرزمین خراسان است و این خطه ی دانش خیز از دیرباز، مهد پرورش حکمای بزرگ به ویژه در حوزه ی حکمت دینی بوده است. اما بدون شک سِیر ایجاد و گسترش حکمت های مختلف در این سرزمین همواره با فراز و نشیب هایی مواجه بوده که گاه آن را زاینده ساخته و گاه نیز دچار رکود و رخوت نموده است. در این نوشتار جلالی تلاش نموده است سیر پُرفراز و نشیبی را که علوم عقلی و حکمت دینی از دوران آغازین تمدن اسلامی تا دوره معاصر در این سرزمین پیموده اند، ترسیم نماید. ایشان ابتدا به پیشینه ی فکری سرزمین خراسان اشاره نموده و در ادامه در تلاش به منظور ترسیم سیر عقلانی طی شده در این سرزمین به وجوه و علل مختلف موفقیت و عدم موفقیت شخصیت های بزرگ در عرصه علوم عقلی و حکمت می پردازد و در این بین شخصیت ها و حکمای بزرگ این سرزمین را معرفی کرده و نقش ایشان را در پیمایش این مسیر واکاوی می کند.

7 اردیبهشت 1397

پیوند شناخت شناسی و هستی شناسی افلاطون

مبحث شناسایی و انواع آن در فلسفه افلاطون از آغاز تا کنون مورد توجه بسیاری از اندیشمندان جهان قرار گرفته و آنها را به تأمل در این مهم وادار نموده است. در فلسفه ی افلاطون، مراتب هستی اعم از هستی حقیقی و یگانه و هستی ظاهری و کثیر به عنوان نمود و سایه ی هستی، همچنین، نظریه ی معرفت حقیقی در قالب سه تمثیل خورشید خط و غار بیان شده است. بدین ترتیب که در تشبیه نیک و خورشید افلاطون عالم را به دو قسم معقول و محسوس تقسیم می کند و در تشبیه خط به تبیین مراتب چهارگانه ی هستی و درجات چهارگانه ی معرفت می پردازد. سرانجام، در تمثیل غار است که چگونگی خروج روح و نفس آدمی از زندان عالم محسوس و عروج آن به سمت عالم معقول (یعنی کلیات و ذوات حقیقی و هستی اصیل و ایده و خیر محض) را بیان می نماید. به همین دلایل، در فلسفه ی افلاطون شناخت شناسی و هستی شناسی ارتباطی نزدیکی با یکدیگر دارند و برای تبیین مسئله ی معرفت و شناخت باید مراتب هستی به عنوان موضوعات و متعلقات شناخت تعیین و بررسی گردد زیرا افلاطون نیز همین کار را در تبیین نظریه ی معرفت شناسی خود انجام داده است.

13 فروردین 1397

  • تعداد رکوردها : 243

    مقاصد انسانی شریعت در فقه امامیه(1)

    مقصدهای شریعت از موضوعات مهمی است که مبانی آن در قرآن و دیگر منابع فقه مطرح شده است؛ نظریه ای که با نفوذ در اجتهاد یکی از عوامل پویایی و اثبات کارآمدی آن به شمار می رود. مقاصد شریعت تقسیم بندی های فراوانی دارد، از جمله: تقسیم به ضروریات، تحسینیات، احتیاجات و نیز تقسیم به حوزه های چهارگانه که شامل مقاصد مربوط به فرد، خانواده، امت و انسان می شود. آنچه در این نوشتار مطرح می شود، مقاصد انسانی شریعت است. اسلام در کنار نگاه ویژه ای که به مؤمنان و مسلمانان دارد، مقاصد انسانی را نیز جدای از دین و مسلک مردم مد نظر قرار داده است. حفظ نفس، حفظ عقل، حفظ آبرو، حفظ نسب، حفظ امنیت، اقامه عدل، نوع دوستی، تحقق جانشینی عام انسان در زمین، محقق کردن صلح جهانی و احترام به شرافت ذاتی انسان، اهداف انسانی هستند که شارع از وضع قوانین مد نظر داشته است.

    12 اردیبهشت 1397

    الهي يا بشري بودن کتب مقدس در اديان ابراهيمي

    اديان ابراهيمي ادياني متن محصور هستند. دين مداران هميشه در پي اين بوده اند که با استفاده از متد فهم متون و نيز در نظر گرفتن ویژگی های متون وحياني، به فهم مراد و مقصود خداوند از گزاره هاي وحياني دست يابند. يهوديان و مسلمانان به طور سنتي، الهي بودن الفاظ تورات و قرآن را باور داشته اند، اما مسيحيان، عنصرِ بشري را نيز در کتاب مقدس دخيل می دانند. اين ديدگاه، امروزه در ميان برخي ليبرال مسيحيان به گونه اي تبيين می شود که نقش عنصر بشري بسيار پررنگ تر از عنصر الهي می شود. امروزه برخي از نوانديشان مسلمان اين گونه تبیین ها را در مورد قرآن نيز قابل تعميم دانسته اند. در اين مقاله، ضمن بيان ديدگاه هاي مختلف در مورد الهي يا بشري بودن وحي در کتاب مقدس و قرآن نتيجه گرفته شده است که تفاوت اسلوبي کتاب مقدس و قرآن کريم مانع از تبیین های جديد مبني بر بشري بودن الفاظ قرآن است.

    7 اردیبهشت 1397

    تناسخ افلاطونی در جهان اسلام

    پیش از افلاطون (347 ق م) مراد از روح، نیروی زندگی بود و پس از جدایی از بدن به صورت سایه در تولد های مجدد یا در دوزخ به زندگی ادامه می داد و در نتیجه مرگ نا پذیر بود. آن چه افلاطون درباره ی روح و سرنوشت آن پس از جدایی از بدن می اندیشد، چیزی برتر از این اندیشه ها است. به نظر او روح ذات خردمند آدمی است. وی گاهی روح را متشکل از سه جزء خردمند و دلیر و پایبند به هوس می داند، همان گونه که برای جامعه سه گروه فیلسوفان حکمران، سپاهیان و کارگران را تصور می کند.افلاطون می گوید: روح پس از جدایی از تن و گذاراندن مراحلی دشوار وارد چرخه ای می شود که در آن سه زن به نام های لاخه سیس، کلوثو و آتروپوس با جامه های سفید و تاج گلی بر سر روی تخت های نشسته اند

    13 فروردین 1397

    رویکرد معرفتی فلسفی به بنیادهای سکولاریستی علوم انسانی

    تمایز میان بنیادهای سکولاریسم با مبانی نظام اندیشه ای اسلام بر محققان این عرصه پوشیده نیست. با این حال، مروری بر این بنیادها با رویکرد معرفتی - فلسفی و واکاوی تاریخ ظهور و بسط سکولاریسم در جهان غرب و جهان اسلام و نیز بررسی تلاش های صورت گرفته از سوی سکولارها در عرصه نظر و عمل در جهان اسلام می تواند راهگشای فهم علل پایداری و ماندگاری اندیشه ها و مبانی سکولاریستی به رغم تلاش های گسترده برای اسلامی سازی و بومی سازی علوم جدید باشد. فهم نظام تکوین (با نظر به مبدأ و غایت آن) به مثابه افعال و آثار الهی، فهم نظام تشریع به مثابه اقوال الهی و ترسیم چهارچوب کلی نگرش «آیتی» به هستی، می تواند زمینه ساز تحول نگرش به علوم طبیعی متناسب با فضای تمدن معاصر اسلامی باشد.

    29 اسفند 1396

    • تعداد رکوردها : 197

    از همسایگیِ اسمی تا بیگانگیِ رسمی

    در زندگی جامعه امروز ما به جرئت می توان گفت از «همسایه» و «همسایگی» جز نامی نمانده است. سبک وشیوه زندگی مردمان این روزگار بیش از پیش، این ضرورت زندگی اجتماعی و توجه به آن را به فراموشی سپرده است. خانه های مجاور یکدیگر که همسایگی سنتی را رقم زده اند تا آپارتمان های کوچک و سر به فلک کشیده که نوعی از همسایگی سازه ای و عمودی را برای بشر به ارمغان آورده اند از این نام بی مسمی در رنج است و دیر نپاییده که از این نام هم اثری نماند.

    22 شهریور 1396

    عواقب لقمه حرام در زندگی

    لقمه حرام آن چنان فرد را به قهقرا می کشاند که فرد حاضر می شود در برابر ولی خدا قد علم کند. در فاجعه کربلا گروهی که مدعی بودند از امت پیامبر آخرالزمانند، امام حسین(ع)، نواده همان پیامبر(ص) را به طرز فجیعی به شهادت رساندند. کلمات کليدي

    22 شهریور 1396

    نحوه رفتار با همسر و فرزندان از دیدگاه قرآن و روایات

    رفتار بر پایه معروف و پسندیده به معنای رفتار بر پایه همه خوبی ها، خیرات و فضایلی خواهد بود که عقل و عرف و شرع آن را پسندیده می شمارند. براساس قاعده طلایی «هر چه برای خود می پسندی برای دیگران بپسند» انسان می بایست بهترین ها را برای دیگران بخواهد، آن طور که دوست دارد دیگران نیز چنین رویه و رفتاری را با او در پیش گیرند. سبک زندگی قرآنی بر مدار عدالت، احسان و اکرام می گردد و هرگز هیچ گونه ظلم وستمی هرچند به اندازه مثقال ذره ای را برنمی تابد. البته از آنجا که پیامبر(ص) دعوت به مکارم اخلاقی کرده و می کوشد مؤمنان را براساس آن تربیت کند، پس زندگی قرآنی نخست بر مدار اکرام و در مرتبه نازلتری بر مدار احسان و در مرتبه پست تری در مرتبه عدالت خواهد بود. نویسنده با مراجعه به آموزه های اسلامی سبک زندگی در تعاملات و معاشرت خانوادگی را تبیین کرده است

    15 شهریور 1396

    آثار منفي تبهکاري ( بي تقوايي ) در دنيا از منظر قرآن کريم

    قرآن کريم آشکارا به آثار سوء فساد و تبهکاري و انحراف از راه راست اشاره کرده و مي فرمايد: ( وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنَى * وَ کَذَّبَ بِالْحُسْنَى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى ): (1) اما هر آن کس که بخل ورزد و بي نيازي جويد. و کار خير را تأييد نمي کند. پس کار او را به سختي دشواري درآورديم. اين آيه شريف نشان مي دهد که انسان تکذيب کننده و غير متقي، در زندگي دنيوي خود نيز با دشواري ها و تنگناهاي مختلف رو به رو مي شود؛ اما علت آن را نمي فهمد.

    10 مرداد 1396

    • تعداد رکوردها : 54

    خاتمیت مبنای کلامی مهدویت

    نوشتار پیش رو به دو موضوع خاتمیت و مهدویت و نسبت میان آن دو می پردازد. مطلع بحث با مقدمه ای آغاز شده و بعد از بیان مقدمه، به مفهوم شناسی خاتمیت مبادرت می شود. از آن جایی که مقولۀ خاتمیت دارای اجزای تحلیلیه نظیر جامعیت، جاودانگی، جهانی و کمال بوده و همیشه تبیین کل، متفرع بر تبیین اجزاء است، از این رو پیش از آن که به رابطۀ میان خاتمیت و مهدویت پرداخته شود، به تبیین اجزای تحلیلیۀ خاتمیت و کیفیت رابطۀ آن ها با مهدویت مبادرت می شود. در فرایند بحث به بیان تلازم و ترابط میان باورداشت خاتمیت و مهدویت پرداخته شده و جهت تبیین این تلازم و ترابط، گزینه های چهارگانه ای مانند «خاتمیت، علّت فاعلی مهدویت، »مهدویت، علّت غایی خاتمیت، «خاتمیت، علّت عینی مهدویت و » مهدویت، علّت علمی خاتمیت را پیش کشیده و با نگاه تفصیلی به تحلیل هر یک از آن ها می پردازیم.

    7 اردیبهشت 1397

    هزاره گرایی و رسانه های جمعی در هزارۀ جدید

    هزاره گرایی امروزه به یک صنعت فرهنگی ترس بسیار مهم تبدیل شده است که کالاهای فرهنگی و ایدئولوژیکش _ کتاب، فیلم، بازی های ریانه ای، پوستر و غیره _ را در ظاهر برای آگاه کردن مردم از وقایع جهان گستر پیش رو و فرونشاندن ترس آنان و در باطن به منظور سودجویی به سراسر جهان می فروشد. صنعت فرهنگی سرمایه داری نه تنها به هزاره گرایی دامن می زند و از آن طریق سودجویی می کند، بلکه مخالفان هزاره گرایی را نیز به این بازی کشانده و به آنان نیز این ترس را می فروشد. در این مقاله، به این نکته می پردازیم که این صنعت چگونه با تولید محصولات فرهنگی مختلف هزاره گرایی را به عنصری از فرهنگ مردم پسند جهان تبدیل کرده است.

    13 فروردین 1397

    چشم دجّال در روایات شیعه و اهل تسنن

    در جوامع روایی شیعه و اهل تسنّن، روایات بسیاری دربارۀ چشم دجّال وجود دارد. این روایات هرچند در نگاه نخست، دارای گونه های مختلف و بعضاً متناقضی هستند، اما با دقت نظر و بررسی دقیق مضمون آن ها، درمی یابیم به یکدیگر مرتبطند. این نوشتار با روش گردآوری کتابخانه ای و با مراجعه به منابع شیعه و اهل سنت و با شیوه توصیفی _ تحلیلی (تحلیل محتوایی) به این مسئله پرداخته است که راه جمع بین روایات متناقض موجود در جوامع حدیثی اهل تسنن و شیعه دربارۀ ویژگی های چشم دجال و حاصل این راه کار چیست؟ آن گاه نتیجه می گیریم که یک چشم دجال، به طور کامل کور است و چشم دیگر، نابینای نسبی است. برجستگی و از حدقه درآمدن، ویژگی چشم راست دجال، و درخشش همانند ستاره، ویژگی چشم چپ اوست. در برخی روایات نیز از نوشتۀ میان دو چشم دجّال سخن به میان آمده که می تواند کنایه از ثبوت و وضوح کفر دجّال باشد.

    13 فروردین 1397

    نقد و بررسی آراء مدعیان مهدویت: با تکیه بر آراء احمد الحسن

    احمد بن اسماعیل معروف به احمد حسن، یکی از مدعیانی است که در سال های اخیر به ادعای این که امام مفترض الطاعه، مهدی، قائم، وصی امام مهدی، نوۀ آن حضرت و یمانی است، برای خود شهرتی به هم زده و در گوشه و کنار عده ای را فریفته و با خود همراه کرده است. وی و طرف دارانش برای اثبات ادعاهای خود به برخی از روایات تمسک جسته اند. در این نوشتار، تلاش شده است به اختصار برخی از مستندات وی به نقد کشیده شود و خبط و خطاهای نهفته در آن گوشزد شود. تقطیع روایات، تحریف نظر دانشمندان شیعه، ناتوانی در فهم معنای روایات، استناد به نقل های شاذ، استناد به نسخه بدل ها، برداشت سطحی از روایات، استناد به روایات اهل سنت، حذف روایات مخالف، تعارض درونی و بیرونی برخی از نقدهایی هستند که می توان برای مستندات آن ها برشمرد.

    26 اسفند 1396

    • تعداد رکوردها : 171
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

 
 
 

حدیث

 

امام جواد عليه ‏السلام : مَنْ زارَ عَمَّتى بِقُم فَلَهُ الجَنَّةُ

كسى كه عمّه‏ ام را در قم زيارت كند او اهـل بهشت است.

سفينة البحار: ج2 ،ص376