• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

بررسی مکان و زمان

به ندرت مسئله ای یافت می شود که از نظر فلسفی حیرت انگیزتر از زمان باشد. بسیاری از فیلسوفان برخلاف مکان و نسبت های مکانی میان اشیا که معمولاً فهم آن را ساده و آسان یافته اند، همواره زمان را موضوعی تاریک، مبهم و حتی غیرقابل فهم برای تفکرات نظری تلقی کرده اند. بی تردید، بخشی از راز زمان ناشی از این است که آن را امری متحرک دانسته اند. این اعتقاد به طور کاملاً طبیعی مردم را به این سو جهت داده است که زمان را وسیله ی نقلیه ی بزرگی تصور کنند که اشیا را به سوی تقدیرشان می کشاند و هیچ چیز نمی تواند آن را متوقف کند و مانع حرکت آن شود. بی شک، بسیاری از حکیمان تقریباً از سر مخالفت با این تصور، اظهار کرده اند که زمان امری غیرحقیقی و نوعی توهم است. شاید بتوان گفت که این خصوصیت اصحاب مابعدالطبیعه است که چنین ادعایی دارند. آن ها در برابر این مفهوم از زمانِ متحرک و متناقض نما، مفهوم سرمدیت را قرار داده اند که در آن حوزه اشیا به سوی تقدیرشان کشیده نمی شوند و هیچ تغییر، مرگ یا زوالی در آن جا رخ نمی دهد و آنچه واقعی است همواره واقعی است و هرگز خطر تباهی آن را تهدید نمی کند.

30 آبان 1396

بررسي تطبيقي « شک » در امام محمد غزالي و رنه دکارت

اصطلاح شک در مقابل يقين، به ترديد ميان دو نقيضي گفته مي شود که نمي توان هيچ کدام را بر ديگري ترجيح داد. غزالي و دکارت به عنوان دو انديشمند برجسته ي عالم شرق و غرب، هر يک به نوبه ي خود با تحت تأثير قرار دادن انديشه هاي زمانه ي خود، موجب تحولاتي بزرگ در انديشه ي بشري شده اند تا آنجا که مي توان گفت غزالي در عالم اسلام و دکارت در غرب به عنوان نقاط عطفي در تاريخ تفکر مي باشند. اين دو انديشمند به عنوان فيلسوفاني از دو سنت متفاوت در تلقي خويش از شک، نحوه ي ايجاد و چگونگي برون رفت از آن جهت وصول به يقين علي رغم وجود اختلاف نظر داراي نقاط اشتراک قابل توجهي مي باشند. هم غزالي و هم دکارت با تقليد از گذشتگان مخالف بوده و بر همه چيز شک نمودند با اين تفاوت که شک غزالي حقيقي ولي شک دکارت دستوري بوده است. در اين نوشتار، پس از تبيين مسأله ي شک از منظر اين دو متفکر، سعي خواهيم نمود تا ميان اين دو فيلسوف الفتي ايجاد نماييم و روزنه اي براي مقارنه و تطبيق بگشاييم.

26 آبان 1396

آموزش فلسفي کودکان در نظام تعليم و تربيت اسلامي

در دو دهه اخير، بعد از ورود مباحث آموزش فلسفي کودکان به عرصه مطالعات و پژوهش هاي اهل نظر در ايران، به ويژه با استقبالي که از رويکرد P4C (philosophy for children) به عمل آمد، تلاشهايي در تحليل و بررسي و معرفي و حتي اجراي آن به اشکال گوناگون، مانند ارائه مقالات در نشريات، تشکيل همايش ها و کارگاه هاي آموزشي، تأليف و ترجمه کتب صورت گرفت. در سنوات اخير اين همت ها به سطحي رسيده است که برنامه ريزي در حد پذيرش دانشجو در سطح PHD براي آن صورت مي گيرد. جاي خالي بررسي نظرات ليپمن )باني اين نوع از آموزش در نيم قرن اخير) در مقايسه با نظام تعليم و تربيت اسلامي، ما را برانگيخت تا با تأملي در آموزه هاي وحياني، جايگاه آموزش تفکر خلاق و انتقادي در تعليم و تعلم اسلامي را بازشناسي کنيم. در اين بررسي و مقايسه، نزديکي شيوه هاي تربيت ديني براي فراهم کردن بسترهاي آموزش تفکر خلاق و اکتشافي، با روش ها و ديدگاه هاي ليپمن (lipman) آشکار گرديده است.

20 آبان 1396

فلسفه دین در منظرصدرالدّین(2)

فلسفه دین اگر چه به نظر می رسد که اصطلاح جدیدی باشد, ولی بی گمان گزاره های مطرح شده در این شاخه از فلسفه, سابقه ای به دیرپایی خودِ فلسفه دارد. بررسی فیلسوفانه مفاهیم و باورهای دینی, شاخه ای از معرفت شناسی است و موضوع آن مستقل از دین است. این شاخه از فلسفه, به بحث از مفاهیمی چون: مفهوم فلسفی خدا, دلایل باور به وجود خدا, وحدت و تعارض ادیان, خیر و شر, وحی و ایمان و رستگاری می پردازد. عقل گرایی محض و نگرش غیرمتعبّدانه به مفاهیم دینی که از ویژگیهای فلسفه دین شمرده می شود, در عمل زمینه رشد و رویش نوع خاصّی از دین شناسی را, در دامن فلسفه فراهم ساخته است. نگرش فلسفه اسلامی که نام (حکمت) برای آن برازنده تر است, به مفاهیم دین شناختی, نسبت به زاویه دید برخی از گرایشهای فلسفی موجود در جهان غرب, تفاوتهای اساسی دارد. دین شناسی حکمت اسلامی در واقع آمیزه ای از عرفان و کلام است. گشت وگذار در حکمت اسلامی, که آمیختگی انکارناپذیری با کلام و عرفان دارد, نشان می دهد که دین شناسی به این معنی از سده های دور موردتوجّه حکمای اسلامی بوده است که از میان آنها می توان از آثار و اندیشه های حکیم ملاّصدرا نام برد. ایشان بسیاری از مباحث مربوط به دین شناسی را گاهی به شرح, زمانی به اختصار و در مواردی نیز اشارت گونه در آثار خود بازتابانده است.

24 مهر 1396

  • تعداد رکوردها : 211

    تبرک و استشفاء به آثار اولیاء

    تبرک به معنای طلب برکت، و برکت به معنای زیادی خیر است. از این رو هر چیزی که دارای خیر زیاد باشد برکت گفته می شود. از دیدگاه وهابیت، کسی که جلب منفعت و دفع ضرری را در مخلوقی جستجو کند، او را معبود گرفته است: «من تبرک بحجروا شجروا مسح علی قبراو قبه یتبرّک اصحابها فقد اتخذها الهه، انا من دعا نبیاً او ملکا او جنیا او ندبه او استغاثه به او نذرله او ذبح فقد خرج من الاسلام و هذا هوالکفر»

    30 آبان 1396

    نظر ویلفرد مادلونگ درباره ی خلافت در شیعه

    ویلفرد مادلونگ در مقدمه ای بر چهار جلد کتاب شیعه گرایی می نویسد: هیچ حادثه ای در تاریخ، اسلام را عمیق تر و مستمرتر از «جانشینی محمد» تقسیم نکرده است وی توضیح می دهد از نظر اهل تسنن ابوبکر ممتازترین انسانها بعد از پیامبر بود از این رو جانشینی پیامبر را حق او می دانستند در صورتی که محمد هرگز به صراحت رجحانی برای جانشینی ابوبکر قائل نشده بود. هر چند در طول آخرین بیماریش امامتِ نماز جماعت مسلمانان را برعهده ابوبکر گذاشت که این امر از نظر اهل سنت به منزله ی انتصاب جانشین از طرف پیامبر تلقی شد. از نظر شیعیان علی بن ابیطالب پسرعمو و داماد پیامبر تنها فردی بود که شایستگی های لازم را جهت جانشینی پیامبر داشت و رسول خدا، او را به عنوان جانشین منتصب کرد امّا این مقام به وسیله ابوبکر با پشتیبانی اکثریت صحابه ی پیامبر غصب شد. مادلونگ می نویسد به رغم اهمیت اساسی این اختلاف برای تاریخ اسلام، مورخان غربی کمتر به پیش زمینه و شرایط احاطه کننده ی حادثه جانشینی توجه نشان داده اند زیرا اسلام شناسان غربی تحت تأثیر تاریخ نگاری جانبدارانه ی اهل تسنن اولیه قرار دارند که براساس آن، شیعه گرایی به روایتی نقل شده از سیف بن عمر (ف. 180/796) نسبت داده شده است طبق این گزارش ریشه ی شیعه گرایی در تحریکات عبدالله بن سبأ یهودی مسلمان شده اهل صنعاست که مسلمانان را علیه خلیفه ی سوم عثمان تحریک می کرد و پس از قتل عثمان نظریاتی افراطی درباره ی وصایت و وراثت محمد گسترش داد در این رویکرد افراطیِ مورخان اهل تسنن، ابن سبا به عنوان بنیانگذار شیعه معرفی می شود

    26 آبان 1396

    رؤیای رسولانه، یا امواج آلفا، بتا، تتا، و دلتای محمدی (ص)

    در اینجا می خواهم تنها به یک موج احتمالی اشاره کنم. به نظر، همان تلاش ناکام ايشان در حل تقابل چشم انداز سنتی و مدرن که در برخی نظریات دیگرشان نیز مشهود است، در اینجا بیشتر از هرجای دیگر خود را می نمایاند. تلاشي که شايد به لحاظ روان شناختي نشانه اي از تقابل دو لاية شخصيتي ايشان باشد، که يکي در تربيت عميق ديني، و ديگري در ادراکات ناشي از دانش جديدشان ريشه داشته باشد. تلاش ناکام ايشان در اینجا عبارت است از حل مشکلاتي برخاسته از تفکر و دانش مدرن با پایبندی به تفسیری به تمامه سنتی و منسوخ از خواب و رویا.

    20 آبان 1396

    فرقه های نوظهور و جذب افراد مستعد

    به نظر می رسد از دست دادن هویت یا شخصیت یا کمبود آنها و همچنین از دست دادن غرور و احترام در جامعه، از عوامل اصلی ای هستند که می توانند باعث جذب افرادی به فرقه ها شوند. شاید بسیاری از مردم تنها نامی از بحث فرقه های انحرافی و مخرب و نهایتا خبری پیرامون این موضوع و مقابله با اعضای این فرقه ها و یا دستگیری سرکرده های آنها شنیده باشند و از چیستی این مبحث برایشان سوال وجود داشته باشد. یکی از مهم ترین روش های کنترل و محدودسازی فعالیت فرقه ها را می توان در حوزه کنترل تبلیغات و جذب آنها عنوان کرد. به عبارت دیگر اگر بتوان زمینه های جذب افراد در فرقه ها را از میان برد، می توان ریشه فعالیت فرقه ها را که ارتباط مستقیمی با میزان اعضا و روش های عضوگیری آنهاست، خشکاند. برای دستیابی به این مهم اولین گام شناسایی روش های عمومی پیش روی افراد جامعه برای جذب در فرقه ها است؛ شناسایی این روش ها به افراد نیز کمک می کند تا به موقع از نزدیک شدن یک فرقه و تبلیغات آن با خبر شوند و زودتر از آنکه در ورطه نابودی آن گرفتار شوند، خود را نجات دهند.

    23 مهر 1396

    • تعداد رکوردها : 168

    «عزت» از منظر قرآن و سنت

    کلمه «عزت» از کلمات کلیدی قرآنی و حدیثی است که به مفهوم مانع از مغلوب شدن انسان و ظلم و ستم‏ناپذیری او در برابر مستکبران است. در این مقاله، عزت از نظر لغوی، قرآن، روایت و سیره معصومان علیهم‏السلام به بحث گذاشته شده است. از دیگر بحثهای مهم این مقاله، بحث پیامدهای عزت در دو حوزه فردی و اجتماعی و سرانجام، عوامل دستیابی به عزت در فرهنگ اسلامی است که عبارتند از: اطاعت از خداوند، حاکمیت ارزشهای اسلامی، تقویت هنجارهای اخلاقی، تقوا، قناعت و صبر.

    20 آبان 1396

    عزّت نفس

    یکی از برجسته ترین صفات بازر هر مؤمن عزّت نفس است. وی که با ایمان خویش به غیب، خود را متصل به مبدأ لایتناهی نموده و عبد برای مولای حقیقی گشته، حاضر نیست خود را ذلیل بندگان نموده و در مقابل دیگر خلایق خداوند، برای رسیدن به حاجتی از حوایج دنیا خود را تحقیر نماید. مؤمن هیچ گاه خود را برتر نمی داند و از عجب بری است، هیچ گاه دیگران را نسبت به خود پست نمی شمارد و از کبر به دور است، ولی حاضر نیست خود را ملعبه دست دیگران قرار دهد و در مقابل هر کسی دست دراز کرده و خود را خرد کند.

    23 مهر 1396

    مصادیق سبک زندگی اسلامی در سیره ائمه اطهار علیهم السلام

    البته این هجمه اختصاص به سبک زندگی ایرانی و اسلامی ما ندارد، بلکه همه دنیا از آن ناراضی اند و حتی اروپائیان هم از اینکه سبک زندگی آمریکایی در کشورشان رواج پیدا می کند و هویت بومی و ملی شان را از بین می برد، ناراحتند. ولی کشور ما در نوک این حملات قرار دارد. هزاران شبکه ماهواره ای در کشور ما قابل دریافتند؛ هرچند همه به قصد ضربه زدن به سبک زندگی ما راه اندازی نشدند، ولی طبق برخی از آمار دو یا سه هزار شبکه ماهواره ای به طور قطع در کشور ما قابل دریافت است و اغلب اینها به زبان فارسی نیستند و عموم مردم ما نمی فهمند که اینها چه می گویند؛ اما از طریق کارکردی که اغلب اینها دارند، می توان فهمید که دگرگون کردن سبک زندگی جامعه مخاطبانشان را در دستور کار خود دارند.

    30 شهریور 1396

    تجمل گرایی و خطرات غفلت

    امام علی علیه السلام: خردمند از مستى ثروت و مستى قدرت و مستى دانش و مستى ستايش و مستى جوانى پرهيز كند؛ زيرا هر يك از اين مستي ها بوهاى پليدى دارد كه عقل را مى ربايد و وقار را از بين مى برد. خطر مستی و سرمستی ناشی از نعمت که مورد تاکید نهج البلاغه است، اختصاصی به زمان یا نعمت خاصی ندارد. اما این خطر در زمان غیبت و در مورد پنج نعمت شدیدتر است.

    22 شهریور 1396

    • تعداد رکوردها : 50

    حاکمیت دین اسلام در قرآن

    اندیشۀ تشکیل حاکمیت جهانی از گزینه هایی است که همۀ شرایع درصدد تبیین اصول و ساختار آن بوده و به صورت جدی بر روی آن فعالیت می کنند و رشد و تسریع روزافزون ارتباطات، چنین امری را به یک موضوع جدّی و ضروری تبدیل کرده است. دین اسلام تنها دینی است که توحید واقعی و حقیقی را تبلیغ می کند، در حالی که یهودیت با تحریف و تغییر احکام شریعت حضرت موسی(ع)و مسیحیت نیز با ترک شریعت حضرت عیسی(ع)از توحید دور افتاده و در ردیف مشرکان درآمده اند، در نتیجه از ادارۀ زندگی فردی و اجتماعی انسان عاجز هستند. دین اسلام به عنوان آخرین دین الهی، ضمن تصدیق تورات و انجیل اصلی، ناسخ احکام و آموزه های آن ها بوده و برخی را حذف و برخی دیگر را تکمیل نموده است و در واقع ظرفیت اعتبار شرایع دیگر با ظهور اسلام پایان پذیرفته و دین اسلام تنها دینی است که می تواند در تمام جهان حاکم شده و زندگی انسان را در همۀ ابعاد اداره کند

    30 آبان 1396

    بررسی تفسیر اهل سنت از آیۀ ارتداد و ارتباط آن با امام مهدی(عج)

    آیۀ ارتداد مائده: 54( در نظر برخی مفسران اهل سنت، در مبحث خلافت جایگاهی ویژه دارد و یکی از مستندات اصلی آنان در اثبات خلافت ابوبکر و دیگر خلفاست، تا جایی که فخر رازی این آیۀ شریفه را قوی ترین دلیل بر صحت امامت و خلافت ابوبکر می داند. او با همین پیش فرض دلالت آیۀ بعد _ یعنی آیۀ ولایت _ را بر امامت حضرت علی ع)باطل اعلام می کند. اما از دیدگاه شیعه این آیۀ شریفه با ابوبکر و مبارزۀ او با اهل رده ارتباطی ندارد و اوصاف ذکر شده در آیه بر او و اصحابش تطبیق نمی کند. این آیه، مفهومی کلى و جامع را بیان مى‏کند که امام على و امام مهدی ع) به همراه اصحابشان مصداق هاى کامل آن هستند.

    26 آبان 1396

    تربیت حماسی، الگوی تربیت مهدوی

    تنها الگوی تربیتی برای ساختن انسان منتظر و زمینه ساز ظهور، الگوی «تربیت حماسی» است. به عبارت دیگر تربیت حماسی، الگوی جامع تربیت مهدوی است؛ زیرا عصر غیبت، عصر ظهور بلاها و مشکلات است و هر کسی نمی تواند با ابتلائات بزرگ آخرالزمان روبه رو شود و کبریت احمر بماند، بلکه نیازمند الگویی ویژه و متفاوت است که بتواند ویژگی هایی که معصومان(ع) برای مؤمنان عصر غیبت و یاران امام زمان(عج) بیان کرده اند را دربر بگیرد. از آن جا که صدر و ساقۀ آموزۀ مهدویت با حماسه و مجاهدت، صلابت و ایثار و شور و شعور گره خورده است، باید چگونگی انتظار، زمینه سازی ظهور و آمادگی برای درک حضور، براساس الگوی حماسه و حماسه سازی شکل گیرد.

    20 آبان 1396

    چگونگی طرح وکلا در منابع امامی دورۀ غیبت صغرا(2)

    با بررسی منابع شیعی عصر غیبت صغرا، درمی یابیم که این دسته از منابع، نسبت به شبکۀ وکالت و خصوصاً وکلای اربعه توجه ویژه ای نداشته اند و در موارد بسیاری حتی نامی از وکلا به میان نیاورده اند. شاید این امر، برآمده از فضای سیاسی آن عصر باشد؛ جوّی که به شدت علیه شیعیان غلیان پیدا کرده بود و حکومت عباسی را علیه شیعیان تحریک می‏کرد. از جمله عوامل تحریک‏کننده می‏توان به قیام صاحب زنج، قرامطه، تشکیل حکومت های شیعی علویان در طبرستان و فاطمیان در مصر اشاره کرد. این عوامل سبب شد که عالمان امامی آن عصر مجبور به استفاده از راهکار تقیه شوند، به طوری که این پدیده حتی در منابع امامی آن دوره و تعاملات بین وکلا و علمای امامی نیز اثر گذاشت. از این رو شایسته است نخست تاریخچه ای از سازمان وکالت ارائه شود، سپس فضای سیاسی عصر غیبت صغرا ترسیم گردد، آن گاه منابع امامی آن دوره جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. در پایان به این نتیجه اشاره می شود که منابع امامی توجه بسیار اندکی به سازمان وکالت داشته اند که این امر متأثر از فضای تقیۀ حاکم بر آن دوره بوده است؛ فرضیه ای که نویسندۀ این پژوهش، می کوشد آن را اثبات کند.

    24 مهر 1396

    • تعداد رکوردها : 151
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

 
 
 

حدیث

 

پيامبر اکرم-صلی الله عليه و اله: أَحَبُّ الطَّعَامِ إِلَی اللَّهِ مَا کثُرَتْ عَلَیهِ الْأَیدِی

بهترین غذاها در پیش خدا آن است که گروهی بسیار بر آن بنشیند.

نهج الفصاحه، ص 169