• فلسفه

  • کلام

  • اخلاق

  • مهدويت

برهان فقر وجودی (وجود رابط معلول)

براهین اثبات وجود خدا بسیار زیادند. فلاسفه، متکلمین و عرفاء هر کدام به گونه ای بر اثبات وجود خدا استدلال کرده اند. یکی از براهینی که با تکیه بر مبانی فلسفی ملاصدرا و اولین بار توسط خود وی بر اثبات وجود خدا اقامه شده است، برهان «فقر وجودی» یا «امکان فقری» است

30 تیر 1396

ابن عربی، مولانا و اندیشه وحدت وجود

اندیشه وحدت وجود، از اندیشه های اساسی عرفان نظری اسلامی بوده و ابن عربی و مولانا از قلل رفیع آن هستند . موضوع این مقاله ربط و نسبت میان این سه است . این نوشتار از دو بخش تشکیل شده است: در بخش اول که در این شماره عرضه می گردد و قسمت اعظم مقاله را تشکیل می دهد، چیتیک (نویسنده مقاله) پس از اشاره به معنا و ساختار لغوی وحدت وجود، اجمالی از تاریخچه آن را در میان صوفیه از قرن دوم تا زمان ابن عربی ذکر می کند . سپس با تفصیل بیش تری به توضیح روش ابن عربی، دیدگاه او در مورد وحدت وجود، تنوع نظریات او در این مورد و ساده انگاری ها و کژفهمی هایی که به ویژه خاورشناسان در فهم تعالیم ابن عربی رواداشته اند، یادآور می شود . وی در ادامه ی این بخش به بررسی اندیشه وحدت وجود در میان شاگردان باواسطه یا بی واسطه ابن عربی از قونوی گرفته تا عبدالرحمن جامی، می پردازد .

18 تیر 1396

قاعده الواحد و فاعلیت الهی

از جمله قواعد فلسفی در باب علیت، قاعده معروف «الواحد» است که با اصل سنخیت علت و معلول ارتباط تنگاتنگ دارد. در منظر بسیاری از حکیمان، این قاعده بدیهی تلقی شده، در عین این که از منظر برخی با اشکال‏ها و پرسش‏های جدّی در خصوص قلمرو آن روبه‏رو شده است، از جمله این‏که: قاعده الواحد با فاعلیت و قدرت مطلقه الهی تعارض دارد، به‏گونه‏ای که برخی علیت الهی را از شمول قاعده خارج کرده‏اند. این مقاله ضمن تبیین اصل قاعده و قلمرو آن، به اشکال محدودیت قدرت الهی پرداخته و پاسخ حکیمان را در این خصوص نقد و تحلیل می‏کند و سرانجام به این نتیجه می‏رسد که نه تخصیص در قاعده عقلی «الواحد» صحیح است و نه محدودیت در قدرت مطلقه الهی رواست، بنابراین، هیچ تناقضی میان مفاد قاعده الواحد و براهین دالّ بر اطلاق فاعلیت الهی وجود ندارد.

9 تیر 1396

توحید ذات در کلام امام علی و امام رضا علیهما السلام از چشم انداز فلسفی

این نوشتار، برای تبیین توحید ذاتی خداوند در کلام امام علی و امام رضا علیهما السلام از دیدگاه فلسفه اسلامی، پس از بحث خدا در روایات آن دو امام، توحید ذات را با دو عنوان احدیت و واحدیت بررسی کرده است. از آنجا که از توحید ذاتی یا وحدت ذات تفسیرهای گوناگونی ارائه شده ، و در متون روائی و فلسفی مراتب متفاوتی از آن بیان شده است، از این معانی و مراتب، به خصوص والاترین آنها که بحث وحدت شخصی وجود است در این مقاله بحث شده است. البته این مهم ، با تکیه بر روایات اثبات می رسد و در نهایت ، بحث از وحدت حقه حقیقیه و احق بودن واجب به اشیاء نسبت به خودشان به عنوان دو نتیجه مترتب بر بحث وحدت وجود، قرار داده شده است.

9 تیر 1396

  • تعداد رکوردها : 197

    ﮔﺰﺍﺭﻩ ﮐﻼﻣﯽ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭ ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻬﺎﺩ (ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﺷﺮﻳﻌﺖ)

    ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﻩﻫﺎی ﮐﻼﻣﯽ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﻨﺒﺎﻁ ﻓﻘﻬﯽ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭ ﺍﺳﺖ. ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﻭ ﮐﻤﺎﻝ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﻩﻫﺎی ﮐﻼﻣﯽ ﻣﺆﺛﺮ ﺩﺭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﺘﻮﻥ ﺩﯾﻨﯽ ﺍﺳﺖ. ﻁﺒﻖ ﻗﻮﻝ ﻣﺨﺘﺎﺭ، ﺩﯾﻦ ﺑﺮﺍی ﺳﻌﺎﺩﺕ ﺩﻧﻴﺎ ﻭ ﺁﺧﺮﺕ ﺍﺳﺖ. ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﺩﯾﻦ ﻣﺆﺛﺮ، ﻣﺘﻮﻥ ﺩﯾﻨﯽ ﻗﺎﺑﻞِ ﺗﻔﺴﻴﺮ، ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺭﺍﺳﺘﺎ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﯽﮔﺮﺩﻧﺪ. ﺩﯾﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ ﺗﺸﺮﯾﻊ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﮐﻠﯽ ﻭ ﺟﺰﺋﯽ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ، ﺍﻣﺎ ﺍﯾﻦﮔﻮﻧﻪ ﻭﺿﻊ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﺔ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺍﻧﺴﺎﻥﻫﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺷﺮﻉ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺷﻮﺩ. ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﻬﻢ ﺑﺤﺚ ﺟﺎﻣﻌﻴّﺖ ﻭ ﮐﻤﺎﻝ ﺷﺮﯾﻌﺖ، ﺍﺷﺘﻤﺎﻝ ﺩﯾﻦ ﺑﺮ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﻧﻬﺎﺩ ﺍﺟﺮﺍﯾﯽ ﺍﺳﺖ. ﭘﺬﯾﺮﺵ ﺍﯾﻦ ﻗﻮﻝ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻫﻤﺔ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﺣﮑﻮﻣﺖﺩﺍﺭی ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺮﯾﻌﺖ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﻋُﻘﻼﯾﯽ ﺭﺍ ﺗﺄﯾﻴﺪ، ﺑﺮﺧﯽ ﺭﺍ ﺗﺨﻄﺌﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻅﻬﺎﺭ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

    30 تیر 1396

    فرا روایت بنیادگرایی مسیحی (بررسی موردی رابطه دین و سیاست در آمریکا)

    بنیادگرایی جنبشی مذهبی است که بازگشت به اصول و بنیادها را مفروض گرفته و عمدتاً خواستار عبور از مدرنیسم و بازگشت به سنت هاست. تصلب، تأکید بر جامعیت دین، مخالفت با سکولاریسم و تأکید بر خشونت جهت پیش برد اهداف، از وی‍‍‍ژگی های اصلی جریان های بنیادگرا و از جمله بنیادگرایی مسیحی است. جنبش های بنیادگرا با چنین رویکردی درصدد تأثیرگذاری بر محیط پیرامون خود بوده اند. تحقیق حاضر به بررسی تأثیر آموزه های بنیادگرایی مسیحی بر سیاست ایالات متحده آمریکا در دو حوزه سیاست خارجی و سیاست داخلی خواهد پرداخت.

    30 تیر 1396

    محمد(ص) پيامبر اعظم و پيام علمي او (توسعه و حيات در كهكشانها)

    در اين نوشتار به فرازي از حقايق علمي در كيهان شناختي از نگاه آيات و روايات اشاره شده است و بر اين ادعا اصرار دارد كه با توجه به دعوت پيامبر به علم، خود نيز به عنوان يك دانشمندان با زبان علمي، داده هايي را به بشريت ارائه كرده است. از اين رو احياي رويكرد علمي به كتاب پيامبر، يك نهضت نوين ديني را در عصر سيطره علم به وجود مي آورد و تطبيق و تحليل آوردههاي پيامبر با فرآورده هاي علمي، بستر استنباط و استخراج دانش نو و توليد علم را فراهم مي سازد و بار ديگر بشريت را با تمدن بزرگ علوم اسلامي و فلسفه الهي همراه مي سازد.

    9 تیر 1396

    روش تأویلی-تمثیلی فهم قرآن در عرفان و مذهب باطنیه

    در مکتب عرفان و مذهب باطنیه ، از این جهت که برای آیات قرآن و کلمات آن ، معانی باطنی قایل اند، اعتقاد یکسانی وجود دارد ، از این روی هر دو طریق، برای کشف حقایق معانی قرآن کریم، روشي خاص را پاسخگو مي داند ؛ اما از لحاظ «روش شناختی» تمایز و اشتراک هایی در شیوة هرمنوتیکی دو نحلة فوق، وجود دارد که با مطالعه دقیق در متون و منابع آنان این تمایز و اشتراک ها روشن می گردد با این بیان که در تأویل عرفانی سه ویژگی وجود دارد: الف: کشف مفهوم در بطن آیات، ب: تهذیب نفس برای دست یابی به کشف و ج: گذر از معانی حسی و راه یابی به معانی باطنی و روحانی اما در نزد باطنیه مشخصه های اصل تأویل عبارت است از: الف: تعیین مصداقی مفاهیم کلمات قرآن ، ب: تعلیم و ج: آزاد بودن و تردد معانی از حسی به روحانی و یا بالعکس از روحانی به معانی حسی. مقالة حاضر عهده دار تبیین این ویژگی ها و فرآیندهای روش شناختی این دو بینش است که با سیری در تبیین مفاهیم اصطلاحی نظیر «مثل» و «تأویل» در آراء آنها شروع و در پایان به وجوه اشتراک و تمایز در روش آن دو در تبیین قرآن کریم پرداخته و سر انجام به داوري صحيح فهم متن اشاره رفته است . مثل، ممثول، تأویل، علم مَثَل، عرفان، باطنیه، کشف، تعلیم

    9 تیر 1396

    • تعداد رکوردها : 158

    نگاهی بر مبانی و آموزه های اخلاق مسیحیت

    نظریه پردازان حوزه ی اخلاق نظام های اخلاقی را با توجه به تأثیراتی که در حوزه ی اخلاق فردی و اجتماعی دارند نقد می کنند. از جمله ی این نظام ها آموزه های اخلاقی مسیحیت است. آموزه هایی چون: اعتقاد به خداوند و ارتباط او با طبیعت و انسان ها، عقاید خاص درباره ی شخصیت و رسالت حضرت مسیح و نظریه هایی در مورد گناه و عمق گسترده ی آن، که همگی اثرات زیادی بر اخلاق مسیحیت گذاشته اند. از آنجا که درک صحیح نقدهای وارد به اخلاق مسیحیت در گرو فهم درست آموزه ها و مبانی این نظام اخلاقی است، هدف عمده ی این پژوهش به تحلیل و بررسی اخلاق مسیحیت با توجه به کتاب مقدس اختصاص دارد. از این رهگذر اخلاق مسیحیت را در دو بخش آموزه ها و مبانی بررسی می کنیم.

    9 تیر 1396

    بنیاد انسان شناختی اخلاق در حکمت متعالیه

    انسان از آغاز تا انجام حیاتش با حرکتی جوهری از منازل بی شمار مسیر تکاملی می گذرد. این حرکت به حالت های گوناگون قهری، اختیاری، اشتدادی و تضعفی است. اعمال اختیاری ویژه ای که به کسب هیئات و ملکاتی خاص و در نتیجه کمال وجودی انسان می انجامد نیل به مقامات رفیع را ممکن می سازد. این کمالات وجودی به جهت یگانگی "وجود" و "خیر" در حکمت متعالیه، کمالات ارزشی اخلاقی نیز هستند و به جهت توقفی که بر افعال اختیاری دارند منشأ ارزش اخلاقی آن افعال می شوند. چنین ربطی میان انسان شناسی، با پژوهشی درباره واقع و اخلاق، به عنوان قلمروی ارزشی، ناشی از دو مبنای فلسفی در اندیشه صدرالمتألهین است: نخست حرکت جوهری و اشتدادی، و دوم یگانگی "وجود" و "خیر".

    6 خرداد 1396

    تزكيه نفس و آثار آن در قرآن

    تزكيه نفس از رذائل اخلاقى و شهوات نفسانى به جهت آثار و فوائدى كه براى انسان دارد مورد توجه تمام ملت ها و اديان الهى بوده و آنان براى تحصيل اين امر از روش هاى گوناگونى بهره مى جسته اند. اهل كتاب يعنى يهود، نصارى و مجوس نيز به تزكيه نفس اهتمام زيادى مىورزيدند و در كتب آنان دستورهاى فراوانى براى اصلاح نفس و تهذيب آن از شهوات وجود دارد; چنان كه قرآن كريم در آياتى به برخى اعمال آنان براى تهذيب نفس همچون تلاوت آيات الهى و خواندن نماز در نيمه هاى شب گوشه گيرى از مردم براى عبادت و خودسازى ترك دنيا و انتخاب رهبانيت اشاره كرده است. اسلام نيز براى تزكيه نفس و تطهير پيروان خود از آلودگيهاى كفر و گناه و اخلاق ناپسند اهميت زيادى قائل شده است.

    22 اسفند 1395

    اِستغفار: آمرزش خواهى

    واژه استغفار به معناى درخواست مغفرت از ريشه «غ ـ ف ـ ر» در لغت به معناى پوشش است، چنان كه گفته مى شود: «اصبغ ثوبك بالسواد فهوأغفر لوسخه = لباست را رنگ سياه كن تا در برابر چرك پوشاننده تر باشد». به كلاه خود نيز از آن جهت كه سر را از آسيبها مى پوشاند، مِغفَر مى گويند و پارچه اى را كه به صورت آستر، يك سوى لباس را پوشش مى دهد، غَفَر مى نامند. استغفار در اصطلاح، به معناى درخواست زبانى يا عملىآمرزش و پوشش گناه* از پيشگاه خداوند، و هدف از آن درخواست مصونيّت از آثار بد گناه و عذاب الهى است. كيفيّت پوشاندن گناه از بحث استغفار خارج است و از جمله افعال الهى به شمار مى رود و از آن تحت عناوين غفران، عفو، تكفير* سيّئه و تبديل آن به حسنه بحث مى شود. برخى، واژه استغفار در آياتى از قرآن را به ايمان، اسلام يا گزاردن نماز تفسير كرده اند كه به مصاديق استغفار در مقام عمل اشاره دارند. در شريعت اسلامى، استغفار به صورت بهترين عبادت و دعا*مطرح، و فراوانى انجام دادن آن توصيه شده و شاخص ترين تعبير از آن، با جمله «استغفر الله» است.

    22 اسفند 1395

    • تعداد رکوردها : 42

    نعمانى و مصادر غیبت (۱)

    اندیشه غیبت امام عصر (عج) و تبیین علت وقوع آن و روشن ساختن ابعاد این حادثه مهم الهی و زدودن ابهامات از چهره تابناک آن، تألیف کتاب‏های بسیاری را به دست دانشمندان قرن‏های نخستین از فرقه‏های مختلف اسلامی سبب شده است. متأسفانه از این کتاب‏های بسیار، تنها اندکی در گذر زمان از گزند حوادث رهیده و به دست ما رسیده است. از دیگر مصادر این بحث، جز نامی در کتب فهارس: همچون فهرست نجاشی (معروف به رجال نجاشی) و فهرست شیخ طوسی دیده نمی‏شود. با این همه با باز کاوی آثار موجود، می‏توان دریچه‏ای به کتب از دست رفته گشود و این مهم وابسته به تنقیح مبانی سبک جدیدی از مباحث رجالی و کتابشناختی است که از آن با نام ((منبع‏ یابی)) می‏توان یاد کرد. راقم سطور سال‏هاست که به اهمیت این گونه مباحث پی برده، تلاش‏های گسترده‏ای در تبیین ابعاد نظری و تطبیقی این بحث، انجام داده است که امیدوارست توفیق تنظیم و نشر این بحث‏ها نصیب وی گردد. نخستین سلسله این مقالات، با نام ((الکاتب النعمانی و کتابه الغیبه)) در سال ۱۴۱۹ در شماره سوم مجله علوم الحدیث نشر یافت

    30 تیر 1396

    مهدى منتظر (عج) و سیر تاریخى و نشانه‏ هاى ظهور

    بیشتر فلاسفه‏ی پوزیتیویسم به ویژه مارکسیست‏ها در سده‏ی نوزدهم و بیستم، درباره‏ی سنت‏ها و مرحله‏های تاریخ به بحث پرداخته‏اند. بهتریم دست آوردی که مارکسیسم، به اندیشه‏ی بشری تقدیم کرد، اصل جبر تاریخی(۱) و کوشش برای کشف سنت‏ها و مراحل تاریخ، نیز اهمیت شناخت قوانین آن برای پیش‏بینی مسیر حرکت تاریخ و پی‏آمدهای آن بود. مارکسیسم درباره‏ی شناخت سنت‏های تاریخ و نقش آن در ارتقای بینش و آگاهی انسان و تأثیر فعالیت‏های مثبت در رویکرد مرحله‏ی تاریخی که انتظار آن می‏رود، نیز کاوش می‏کند. اما مارکسیسم با انکار وجود خدای متعال و تحریف دین الهی در برخورد و تعامل با پیامبران، گرفتار لغزش شد، که پی‏آمد آن، عدم موفقیت در کشف مراحل کلی حرکت تاریخ و شناخت سنت‏هایی است که مقطع کنونی و گذار را به مرحله‏ی آینده انتقال می‏دهد و در پایان محتومی نگه می‏دارد.

    30 تیر 1396

    مارتین لوتر، بنیانگذار مسیحیت صهیونیستی

    هر کس گمان کند پدیده نومحافظه کاران که احیاناً به جریان صهیونیسم مسیحی تعبیر می شود، به نیم قرن پیش برمی گردد، دچار اشتباه شده است. حقایق تاریخی، این پدیده را به دوران مارتین لوتر، بنیانگذار جنبش اصلاح دینی در غرب (1546-1483 م) برمی گرداند. فردی که به رهبر جنبش اصلاح دینی در کلیسای غرب لقب یافت و دیگر لقب هایی که استحقاق آن ها را نداشت؛ چرا که وی پدر بنیانگذار مسیحیت صهیونیستی متجاوز به حقوق و عقاید اغیار _ به ویژه مسلمانان در فلسطین - می باشد و نیز وی مجموعه ای از اوهام دینی را به عنوان مرجع عقیدتی به وجود آورد که در پرتو آن، جریان افراطی کلیسایی رخ نمود. این جریان معتقد به بازگشت مسیح و حکومت هزارساله وی بر جهان و به وسیله برپایی اسرائیل بزرگ و جنگ بزرگ آرماگدون میان خیر یعنی همان مسیحیت صهیونیستی و شر که همان یاران پیامبر (ص) و تمدن اسلامی هستند، می باشد.

    26 فروردین 1396

    سفارت و نیابت خاصه

    یکی از مباحثی که دانستن آن بسیار پس از غیبت صغری و آغاز غیبت کبرا ضروری و لازم است، بحث نیابت خاصه است و این که حضرت تا زمان ظهور، نایب خاصی نخواهد داشت و بالطبع جلوی بسیاری ادعاهای رؤیت و مشاهدات و دعوی سفارت و نیابت خاصه گرفته می شود و در این راستا، باید توقیعی که هر گونه رؤیت را نفی می کند، بررسی سندی و دلالی شود.

    19 فروردین 1396

    • تعداد رکوردها : 135
  • پربيننده ترين مطالب

  • آخرین مطالب

 
 
 

حدیث

 

امام صادق عليه ‏السلام : مَن تَعَلَّمَ للّه‏ِِ و عَمِلَ للّه‏ِِ و عَلَّمَ للّه‏ِِ دُعِيَ في مَلَكوتِ السَّماواتِ عَظيما، فقيلَ: تَعَلَّمَ للّه‏ِِ، و عَمِلَ للّه‏ِِ، و عَلَّمَ للّه‏ِِ!

هر كه براى خدا علم بياموزد و براى خدا [به آن] عمل كند و براى خدا به ديگران آموزش دهد، در ملكوت آسمانها از او به بزرگى ياد شود و گفته شود: براى خدا آموخت، براى خدا عمل كرد و براى خدا آموزش داد!

الأمالي للطوسي: 167/280